Με αφετηρία την οδυνηρή μνήμη μιας χαμένης παιδικής φίλης, η Ζάχρα Γκαντούρ ξεδιπλώνει στο ντοκιμαντέρ “Flana” την αθέατη πλευρά της γυναικείας ύπαρξης στο σύγχρονο Ιράκ.
Μερικές φορές, η τέχνη δεν γεννιέται από έμπνευση, αλλά από ανάγκη διαφυγής από τη λήθη. Στο ντοκιμαντέρ Flana, που προβλήθηκε στο 28ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, η σκηνοθέτρια Ζάχρα Γκαντούρ επιστρέφει στη Βαγδάτη των παιδικών της χρόνων για να αναζητήσει την αλήθεια πίσω από την ανεξήγητη εξαφάνιση της φίλης της, Νουρ.
Το προσωπικό τραύμα ως κινηματογραφική αλήθεια
Η δημιουργία της ταινίας διήρκεσε έξι χρόνια. Αρχικά, η Γκαντούρ ερευνούσε ιστορίες άλλων γυναικών, μέχρι που συνειδητοποίησε ότι δεν μπορούσε να πει την πλήρη αλήθεια αν δεν αποκάλυπτε τη δική της ιστορία. «Μόλις άρχισα να μιλάω για κάτι προσωπικό, ο τόνος της ταινίας άλλαξε. Έγινε πολύ πιο οικείος», εξηγεί η ίδια μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τι σημαίνει “Flana”;
Ο τίτλος κουβαλά ένα βαρύ συμβολικό φορτίο. Στα αραβικά, η λέξη “Flana” χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ανώνυμη γυναίκα, εκείνη που το όνομά της σβήνεται από την κοινωνία, ειδικά μετά από ένα έγκλημα.
- Η πράξη της ονομασίας: Η σκηνοθέτρια οικειοποιείται τον όρο, καθιστώντας τον χαρακτήρα.
- Η ορατότητα: «Ήθελα αυτό το άγνωστο όνομα να γίνει ένα όνομα που κουβαλάμε όλες μαζί», τονίζει.
Η ανθεκτικότητα μέσα στον πόλεμο
Παρά τις επώδυνες αναφορές σε εγκλήματα «τιμής» και νομικά κενά, το “Flana” δεν παρουσιάζει τις γυναίκες του Ιράκ ως θύματα, αλλά ως πηγές δύναμης. Μέσα από το προσωπικό αρχείο της θείας της, η Γκαντούρ αναδεικνύει πώς ολόκληρες γενιές σημαδεύτηκαν από τις πολιτικές κρίσεις, την αμερικανική εισβολή και την καθημερινή πάλη για επιβίωση.
Πολιτική και καθημερινότητα
Για τη Γκαντούρ, το προσωπικό είναι αναπόδραστα πολιτικό. «Η πολιτική επηρεάζει κάθε μικρή λεπτομέρεια της ζωής μου – τι τρώω, πώς μετακινούμαι, την ασφάλειά μου. Δεν μπορώ να τη διαχωρίσω από την πραγματικότητα», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η ταινία, που έχει ήδη ταξιδέψει σε διεθνή φεστιβάλ, προκαλεί έντονες αντιδράσεις, με πολλούς στη Μέση Ανατολή να δυσκολεύονται να αποδεχθούν τη σκληρότητα της πραγματικότητας που καταγράφει ο φακός της. Ωστόσο, η προβολή της στη Θεσσαλονίκη αποτελεί ένα ακόμα βήμα για να ακουστεί η φωνή των γυναικών που η ιστορία επιχείρησε να αφήσει ανώνυμες.
